Tất cả những điều cần biết về cuộc bầu cử giữa kỳ gay cấn ở Mỹ năm 2026

Một cử tri Mỹ đi bỏ phiếu sớm. Ảnh: AP.

Ai có quyền bỏ phiếu?

Công dân Mỹ từ 18 tuổi trở lên có quyền bỏ phiếu. Một số bang có những ngoại lệ đối với người từng bị kết án trọng tội, trong khi một số bang yêu cầu cử tri phải đăng ký trước khi bỏ phiếu. Người Mỹ cũng có thể bỏ phiếu sớm trực tiếp hoặc bỏ phiếu qua thư, năm nay đã có 54 triệu người Mỹ bỏ phiếu theo hai hình thức này.

Những chức vụ nào được bầu?

Quốc hội Mỹ có hai viện lập pháp: Thượng viện và Hạ viện.

Thượng viện Mỹ có 100 ghế, mỗi bang trong số 50 bang có hai thượng nghị sĩ. Vậy tại sao chỉ có 35 ghế được đưa ra tranh cử trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay?

Thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm, nhưng không phải tất cả đều được bầu cùng một thời điểm. Thay vào đó, cứ hai năm một lần, khoảng 1/3 số thượng nghị sĩ sẽ tham gia tranh cử.

Ý tưởng đằng sau hệ thống này là nhằm duy trì tính liên tục trong hoạt động của Thượng viện. Nhiều thượng nghị sĩ vẫn tiếp tục tại nhiệm trong khi các ghế khác được đưa ra tranh cử. Nhờ đó, tránh được những xáo trộn do việc thay đổi toàn bộ nhân sự cùng một lúc gây ra.

Hệ thống này có từ những ngày đầu hình thành nền dân chủ Mỹ. Nó được thống nhất tại Hội nghị Lập hiến năm 1787. Thậm chí, vào thời điểm đó, một số người còn đề xuất để các thượng nghị sĩ giữ chức vụ suốt đời.

Tại sao toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện đều được bầu lại 2 năm một lần?

Hạ viện là cơ quan thuộc chính quyền liên bang có mối liên hệ gần gũi nhất với người dân. Việc tổ chức bầu cử lại toàn bộ các nghị sĩ Hạ viện hai năm một lần cho phép cử tri trực tiếp và kịp thời hơn trong việc quyết định định hướng hoạt động của chính phủ.

Một số thống đốc bang cũng sẽ được bầu lại trong năm nay. Mỗi bang có những quy định riêng về chức vụ thống đốc. Năm nay có 36 cuộc bầu cử thống đốc, trong đó 19 cuộc bầu cử nhằm chọn người đảm nhiệm các vị trí đang bỏ trống, do thống đốc đương nhiệm từ chức, không tái tranh cử hoặc đã hết giới hạn nhiệm kỳ.

Theo Hội nghị Quốc gia các cơ quan lập pháp bang (NCSL), tính đến giữa tháng 10, có 146 vấn đề được đưa ra bỏ phiếu trên toàn bang tại 39 bang và Quần đảo Bắc Mariana. Một số vấn đề gây tranh luận nổi bật trong năm nay liên quan đến bầu cử và các vấn đề về người chuyển giới.

Tương quan quyền lực

Các đảng phái chính trị có nhiều quyền lực hơn khi kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện thông qua việc giành được đa số ghế tại viện đó.

Đảng nắm quyền kiểm soát một viện sẽ chi phối các ủy ban chịu trách nhiệm soạn thảo luật, đồng thời quyết định những dự luật và biện pháp nào được đưa ra bỏ phiếu tại phiên họp toàn thể.

Tại Hạ viện, một đảng cần nắm ít nhất 218 ghế để chiếm đa số. Tại Thượng viện, đảng cần có 51 phiếu để giành quyền kiểm soát đa số.

Bầu cử đặc biệt là gì và tại sao năm nay có hai cuộc bầu cử đặc biệt cho các ghế Thượng viện Mỹ?

Trong số 35 ghế tại Thượng viện Mỹ được đưa ra tranh cử trong năm nay, có hai ghế khác với những ghế còn lại: Đây là các ghế được bầu trong những cuộc bầu cử đặc biệt (special elections).

Bầu cử đặc biệt được tổ chức khi một thượng nghị sĩ nghỉ hưu, qua đời hoặc rời nhiệm sở trước khi kết thúc nhiệm kỳ. Trong trường hợp đó, thống đốc bang thường bổ nhiệm một người thay thế tạm thời, trong khi bang chờ đến cuộc bầu cử tiếp theo để cử tri bầu một thượng nghị sĩ mới, đảm nhiệm phần thời gian còn lại của nhiệm kỳ 6 năm hiện tại. Quy định về thủ tục này có thể khác nhau tùy từng bang.

Hai cuộc bầu cử đặc biệt cho các ghế Thượng viện

Bang Ohio là một trong những tâm điểm của cuộc bầu cử lần này vì ông JD Vance đã rời ghế thượng nghị sĩ sau khi được bầu làm Phó Tổng thống vào tháng 11/2024. Ghế này có nguy cơ chuyển từ tay đảng Cộng hòa sang đảng Dân chủ.

Tại Florida, cử tri cũng sẽ tham gia một cuộc bầu cử đặc biệt do ông Marco Rubio đã rời ghế thượng nghị sĩ để tham gia chính quyền Trump với cương vị Ngoại trưởng.

10 bang chiến trường then chốt trong cuộc đua vào Thượng viện là những bang nào?

Hiện nay, trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện, đảng Cộng hòa nắm giữ 53 ghế, đảng Dân chủ có 45 ghế và hai thượng nghị sĩ độc lập, những người bỏ phiếu cùng đảng Dân chủ.

Mỗi bang có hai đại diện tại Thượng viện, nhưng theo các quy định bầu cử của Mỹ, chỉ có 35 ghế được đưa ra tranh cử trong cuộc bầu cử năm nay.

Điều đó có nghĩa là đảng Dân chủ cần bảo vệ tất cả các ghế hiện có và giành thêm 4 ghế từ tay đảng Cộng hòa để kiểm soát Thượng viện. Đây là một khả năng hoàn toàn có thể xảy ra.

Dưới đây là 10 bang chiến trường mà theo các cuộc thăm dò, đảng Dân chủ có cơ hội giành thêm ghế từ tay đảng Cộng hòa: Georgia, Texas, Iowa, Kansas, Maine, New Hampshire, Michigan, Ohio, North Carolina, Alaska

Những vấn đề chính trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ

Lạm phát và việc làm: Cử tri cho biết họ bất bình trước chi phí sinh hoạt cao, tình trạng càng trở nên trầm trọng hơn sau quyết định phát động chiến tranh với Iran của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Nhập cư: Đảng Cộng hòa khẳng định chiến dịch siết chặt nhập cư của ông Trump sẽ mang lại lợi ích cho công dân Mỹ, trong bối cảnh số vụ bắt giữ của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đạt mức kỷ lục. Trong khi đó, các ứng cử viên đảng Dân chủ sử dụng những chính sách này để chỉ trích phe đối lập.

Cắt giảm thuế: Đảng Cộng hòa coi việc cắt giảm thuế là một trong những thành tựu của tổng thống. Đảng Dân chủ chỉ trích chính sách này vì được thực hiện bằng cách cắt giảm nguồn lực dành cho mạng lưới an sinh xã hội. Nếu giành quyền kiểm soát Hạ viện, đảng Dân chủ sẽ có nhiều khả năng thúc đẩy tăng thuế để tài trợ cho một chương trình tài khóa, trong đó có việc tăng chi tiêu cho y tế.

Chiến tranh với Iran: Đảng Dân chủ dự định gây sức ép buộc ông Trump chấm dứt cuộc chiến nếu giành được quyền lực trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trong khi đó, các ứng cử viên đảng Cộng hòa gặp khó khăn trong các hoạt động vận động tranh cử và những cuộc tranh luận khi phải bảo vệ cuộc chiến vốn rất không được lòng công chúng này.

Israel - Palestine: Đảng Dân chủ đang chia rẽ về vấn đề Israel và Palestine. Tiếng nói của phe cấp tiến ngày càng gia tăng, với những chỉ trích gay gắt đối với các hành động của Israel tại Gaza và Bờ Tây, trong khi phe lãnh đạo truyền thống của đảng vẫn tiếp tục theo đuổi chính sách cân bằng.

Thời gian đóng cửa, mở cửa và công bố kết quả

Thời gian bỏ phiếu do từng bang quy định. Các điểm bỏ phiếu đầu tiên dự kiến mở cửa tại bang Vermont vào lúc 5 giờ sáng (10:00 GMT). Hoạt động bỏ phiếu tại New Jersey, Virginia, Connecticut và Kentucky sẽ bắt đầu lúc 6 giờ sáng (11:00 GMT).

Tại Georgia, Florida, Pennsylvania và New York, các điểm bỏ phiếu sẽ mở cửa trong khoảng từ 6 giờ sáng (11:00 GMT) đến 7 giờ sáng (12:00 GMT). Trong khi đó, tại Ohio và North Carolina, hoạt động bỏ phiếu sẽ bắt đầu lúc 6 giờ 30 phút sáng (11:30 GMT).

Tại Michigan, các điểm bỏ phiếu sẽ mở cửa lúc 7 giờ sáng (12:00 GMT).

Kết quả sơ bộ dự kiến sẽ được công bố vào thứ Ba 3/11 sau khi các điểm bỏ phiếu bắt đầu đóng cửa. Việc bỏ phiếu sẽ kết thúc sớm hơn ở một số khu vực thuộc Bờ Đông vào lúc 6 giờ chiều (23:00 GMT).

Kết quả sẽ tiếp tục được công bố suốt tối thứ Ba, và một số kết quả có thể sẽ không được biết cho đến thứ Tư hoặc muộn hơn trong một số cuộc đua khi nhiều tiểu bang hoàn tất việc bỏ phiếu và các quan chức bắt đầu công bố số phiếu đã kiểm.

Tuy nhiên, những kết quả được công bố đầu tiên không nhất thiết có nghĩa là người chiến thắng đã được xác định.

Các quan chức bầu cử công bố kết quả kiểm phiếu khi các lá phiếu được xử lý, và các tổ chức tin tức, như Associated Press, sau đó phân tích chúng để xác định người thắng cuộc.

Một cuộc đua sát sao có thể mất hàng giờ – hoặc thậm chí nhiều ngày – để xác định người thắng cuộc. Có thể phải mất nhiều ngày mới rõ liệu đảng Cộng hòa có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội hay đảng Dân chủ giành được đa số ở một hoặc cả hai viện.