Bỏ nuôi lợn, nhiều hộ dân ở xã vùng cao Thái Nguyên chuyển sang nuôi dúi, mở hướng phát triển sinh kế mới

Nuôi dúi từ lợi thế sẵn có, giảm chi phí, tăng cơ hội phát triển kinh tế

Tại thôn Nà Lại, xã Bằng Thành, những năm gần đây, nuôi dúi dần trở thành hướng đi mới của một số hộ dân.

Thay vì phụ thuộc vào đàn lợn vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro dịch bệnh, người dân bắt đầu tìm hiểu, đầu tư nuôi dúi với quy mô phù hợp điều kiện gia đình.

Từ những cặp dúi ban đầu, nhiều hộ đã phát triển đàn lên hàng trăm con, chủ yếu phục vụ nhu cầu cung cấp con giống cho thị trường.

Ông Ma Văn Dũng, thôn Nà Lại là một trong những người sớm đưa dúi vào chăn nuôi tại địa phương.

Trước đây, ông làm nghề bán hàng tạp hóa, sau khi nhận thấy mô hình nuôi dúi ở khu vực Chợ Đồn phát triển tốt, nguồn thức ăn dễ kiếm, chi phí không lớn, ông quyết định mua dúi về nuôi thử.

Ông Ma Văn Dũng, thôn Nà Lại, xã Bằng Thành, tỉnh Thái Nguyên là một trong những người sớm đưa dúi vào chăn nuôi tại địa phương bắt đầu từ cuối năm 2004. Ảnh: Hà Thanh

Cuối năm 2004, ông Dũng bắt đầu nuôi khoảng 20 đôi dúi. Trải qua quá trình chăm sóc, học hỏi kinh nghiệm và nhân đàn, đến nay, gia đình ông đã phát triển lên hơn 200 con, chủ yếu phục vụ sinh sản.

Đến nay, gia đình ông Dũng đã phát triển trang trại nuôi dúi lên tới hơn 200 con. Ảnh: Hà Thanh

Hiện ông Dũng nuôi hai loại dúi là dúi mốc và dúi má đào, trong đó tập trung chủ yếu vào dúi sinh sản.

Theo ông, ưu điểm của vật nuôi này là có thể tận dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương, không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc.

Các loại thân tre, thân ngô, thân sắn được sử dụng làm thức ăn chính, kết hợp bổ sung mía, cỏ voi và một số loại cây phù hợp.

“Trước đây, tôi từng nuôi lợn nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Chuyển sang nuôi dúi, tôi thấy chi phí thức ăn thấp hơn vì phần lớn có thể tận dụng từ tự nhiên.

Nếu kiểm soát tốt nguồn thức ăn, chuồng trại và điều kiện sống thì dúi phát triển khỏe mạnh, ít gặp dịch bệnh”- ông Dũng chia sẻ.

Ngô hạt là một trong những nguồn thức ăn của dúi. Ảnh: Hà Thanh

Theo kinh nghiệm của ông, dúi mốc có thể sinh từ 3-5 lứa mỗi năm, mỗi lứa khoảng 3-5 con. Dúi má đào sinh khoảng 2-3 lứa/năm, mỗi lứa từ 6-7 con.

Với khoảng 100 cặp dúi mốc bố mẹ, gia đình ông có thể thu được khoảng 600-800 dúi con mỗi năm. Dúi má đào hiện có số lượng bố mẹ ít hơn, sản lượng đạt khoảng 30-40 con/năm.

Gia đình ông Dũng chủ yếu bán dúi giống; những con không đạt tiêu chuẩn làm giống được chuyển sang bán thương phẩm. Dúi mốc giống có giá khoảng 700.000 đồng/kg. Dúi má đào được bán theo kích cỡ, loại có trọng lượng 0,7-0,9kg có giá từ 3 triệu đồng/đôi, loại trọng lượng khoảng 1-1,5kg có giá trên 4 triệu đồng/đôi.

Theo ông Dũng, đầu ra của con dúi hiện tương đối ổn định. Tuy nhiên, để duy trì đàn sinh sản, người nuôi phải chú trọng kỹ thuật chăm sóc, nhất là điều kiện chuồng trại. Mùa hè cần bảo đảm thoáng mát, mùa đông phải giữ ấm và tránh gió lùa. Khi nhiệt độ vượt quá 30 độ C, cần có biện pháp che chắn, làm mát để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt.

Theo ông Dũng, đầu ra của con dúi hiện nay tương đối ổn định. Ảnh: Hà Thanh

Dúi con sau khi sinh khoảng 45-60 ngày có thể tách mẹ tùy tình trạng phát triển. Sau khi tách mẹ thêm khoảng 1-2 tháng, dúi có thể xuất bán làm giống.

Việc theo dõi quá trình phối giống, chăm sóc dúi mẹ và phòng bệnh cũng có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả nhân đàn.

Cùng lựa chọn nuôi dúi để thay thế một phần hoạt động chăn nuôi truyền thống, anh Ma Văn Huỳnh, cũng ở thôn Nà Lại, bắt đầu xây dựng mô hình từ năm 2024 với 20 đôi dúi. Đến nay, tổng đàn của gia đình anh đã phát triển lên hơn 100 con.

Trước đây, gia đình anh Huỳnh nuôi lợn, trâu, bò. Tuy nhiên, những năm gần đây, chăn nuôi lợn thường xuyên đối mặt với dịch bệnh, giá cả bấp bênh khiến anh quyết định chuyển hướng.

Anh Ma Văn Huỳnh, thôn Nà Lại, xã Bằng Thành cũng chuyển sang nuôi dúi do trước đó chăn nuôi lợn thường xuyên đối mặt với dịch bệnh và giá cả bấp bênh. Ảnh: Hà Thanh

Theo anh Huỳnh, việc chăm sóc dúi không quá vất vả. Với đàn nuôi hiện tại, mỗi ngày anh chỉ mất hơn một giờ để cho ăn, vệ sinh chuồng trại và kiểm tra tình trạng sức khỏe của đàn.

“Nuôi dúi không quá vất vả, đầu ra hiện tương đối ổn định. Thời gian tới, tôi mong muốn được hỗ trợ thêm nguồn vốn để mở rộng quy mô, đồng thời được hướng dẫn kĩ thuật và cách phòng, trị bệnh phù hợp để phát triển mô hình lâu dài”- anh Huỳnh cho biết.

Hình thành hướng chăn nuôi mới, hướng tới liên kết các hộ dân

Từ những hộ tiên phong, nuôi dúi đang dần trở thành hướng chăn nuôi mới tại thôn Nà Lại.

Theo ông Lục Văn Minh - Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Nà Lại, địa phương hiện có khoảng 10 hộ duy trì mô hình với tổng đàn gần 1.000 con.

Theo anh Huỳnh, chăm sóc dúi không quá vất vả mà hiệu quả kinh tế lại cao. Ảnh: Hà Thanh

Trước đây, người dân trong thôn chủ yếu chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, dịch tả lợn châu Phi cùng những khó khăn trong đầu tư chuồng trại khiến nhiều hộ tìm kiếm vật nuôi thay thế. Trong bối cảnh đó, dúi được lựa chọn nhờ có thể tận dụng nguồn thức ăn tại chỗ, giảm chi phí đầu vào và không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc.

Ông Minh cho biết, khi có nhu cầu bán, người nuôi có thể liên hệ thương lái đến thu mua tại nhà không phải tự vận chuyển đi tìm thị trường.

Tuy nhiên, để mô hình phát triển ổn định, theo ông Minh các hộ cần chủ động học hỏi kỹ thuật, tính toán quy mô phù hợp với nguồn vốn và theo dõi nhu cầu thị trường, tránh mở rộng đàn khi chưa bảo đảm các điều kiện cần thiết.

Bà Trần Khải Hoàn - Chủ tịch Hội Nông dân xã Bằng Thành cho biết: Phần lớn các hộ không chỉ nuôi dúi thương phẩm mà còn tập trung phát triển dúi giống nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo bà, mô hình có triển vọng trong bối cảnh chăn nuôi lợn gặp nhiều khó khăn, song người dân vẫn cần chú trọng vệ sinh chuồng trại và phòng bệnh, nhất là khi thời tiết lạnh.

Thời gian qua, Hội Nông dân xã đã hỗ trợ các hộ chăn nuôi tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân và Ngân hàng Chính sách xã hội để đầu tư sản xuất. Riêng gia đình ông Dũng được vay 50 triệu đồng từ Quỹ Hỗ trợ nông dân và 500 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội, tạo thêm nguồn lực xây dựng chuồng trại, phát triển đàn nuôi.

Thời gian tới, Hội Nông dân xã Bằng Thành định hướng xây dựng tổ hội nghề nghiệp, chi hội nông dân nghề nghiệp theo mô hình “5 tự, 5 cùng”. Thông qua đó, các hộ chăn nuôi có điều kiện tập hợp, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau về kĩ thuật và từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đối với những hộ đang có ý định mở rộng đàn, nhu cầu về vốn đầu tư chuồng trại và nguồn giống vẫn là vấn đề cần quan tâm. Ông Dũng cho biết, nếu đàn dúi tiếp tục phát triển tốt và đầu ra duy trì ổn định, gia đình sẽ tăng số lượng dúi sinh sản, cung cấp thêm con giống cho người dân. Tuy nhiên, việc mở rộng cần nguồn vốn tương đối lớn, do đó ông mong muốn tiếp tục được tiếp cận các nguồn vay ưu đãi.

Từ những mô hình ban đầu với vài chục cặp dúi, đến nay, người dân thôn Nà Lại đang từng bước hình thành hướng chăn nuôi mới phù hợp với điều kiện địa phương. Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, việc hỗ trợ vốn, chuyển giao kĩ thuật, tăng cường liên kết giữa các hộ và chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ sẽ là những yếu tố quan trọng, giúp nông dân nâng cao hiệu quả kinh tế, từng bước cải thiện đời sống, góp phần đa dạng sinh kế cho người dân vùng cao.