Trường trả tiền quỹ, Ban phụ huynh lấy ý kiến "giữ lại": Ý kiến đa số có hợp pháp?

Trường đã trả quỹ, Ban phụ huynh không thể tự ý ép phụ huynh "bình chọn"

Mới đây, một phụ huynh chia sẻ về việc nhà trường báo hoàn quỹ lớp, quỹ trường trước thềm Thông tư 81/2024/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11 tới để thay thế Thông tư 55 cũ. Tuy nhiên, theo phụ huynh thắc mắc về việc Ban phụ huynh vẫn lấy ý kiến bình chọn giữ quỹ hay hoàn quỹ là đúng hay sai?

Phụ huynh chia sẻ về việc nhà trường báo hoàn quỹ lớp, quỹ trường tuy nhiên, Ban phụ huynh vẫn lấy ý kiến bình chọn giữ quỹ hay hoàn quỹ. Ảnh chụp màn hình

Phụ huynh báo hoàn quỹ thì ban phụ huynh có hoàn hết cho cả lớp không hay theo đa số đồng ý. Kèm theo đó là hình ảnh lấy ý kiến về hoạt động quỹ cha mẹ học sinh cùng 3 phương án để phụ huynh lựa chọn. Phương án 1: Đồng ý giữ quỹ để ủng hộ hoạt động cho các con; Phương án 2: Hoàn quỹ cho các phụ huynh; Phương án 3: Đề xuất khác từ phụ huynh.

Trước vấn đề này, đã có rất nhiều người để lại ý kiến bình luận trái chiều. Bên cạnh ý kiến cho rằng, nên giữ lại thì có người cho rằng, phụ huynh nên nêu đích danh trường và nêu quan điểm “đã trả là trả, sau cần hỗ trợ gì cho các con thì tự nguyện đóng góp”.

Trao đổi về vấn đề này với PV Dân Việt, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh phải được quản lý chặt chẽ, bảo đảm đúng chức năng, nhiệm vụ, công khai, minh bạch và thực sự vì quyền lợi của học sinh. Ban đại diện được thành lập để kết nối gia đình với nhà trường, phối hợp chăm sóc, giáo dục học sinh, không phải để trở thành một đầu mối thu tiền hoặc tạo thêm các khoản đóng góp cho phụ huynh.

TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh phải được quản lý chặt chẽ, bảo đảm đúng chức năng, nhiệm vụ, công khai, minh bạch và thực sự vì quyền lợi của học sinh. Ảnh: G.K

Về pháp lý, theo luật sư Cường, cần lưu ý một điểm mới rất quan trọng. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 81, ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, thay thế Thông tư số 55 trước đó. Tuy nhiên, Thông tư số 81 chỉ có hiệu lực từ ngày 15/11. Do đó, tại thời điểm ngày 22/10, việc đánh giá hoạt động của Ban đại diện vẫn phải căn cứ vào quy định đang có hiệu lực, đồng thời cần chủ động chuẩn bị thực hiện những yêu cầu mới sắp được áp dụng.

“Theo Điều 10 Điều lệ ban hành kèm Thông tư số 55, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp các khoản không phục vụ trực tiếp cho hoạt động của Ban, không được vận động các khoản ủng hộ không tự nguyện và không được sử dụng kinh phí sai mục đích. Việc thu, chi phải bảo đảm nguyên tắc công khai, dân chủ và được quyết toán theo quy định.

Đáng chú ý, Thông tư số 81 sắp có hiệu lực có quy định chặt chẽ hơn về vấn đề tài chính. Theo khoản 5 Điều 10 của Điều lệ mới, Ban đại diện và thành viên Ban đại diện không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của Ban; không được đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ bình quân hoặc tối thiểu, ấn định thời hạn hỗ trợ hay gây áp lực đối với phụ huynh. Khoản 3 và khoản 4 Điều 17 của Điều lệ mới quy định việc hỗ trợ hoạt động cụ thể được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, thông qua việc cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ; Ban đại diện không thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ. Những quy định này thể hiện rõ định hướng siết chặt quản lý tài chính, ngăn ngừa việc lợi dụng danh nghĩa Ban đại diện để thu tiền phụ huynh”, luật sư Cường phân tích.

Từ những quy định trên, luật sư Cường cho rằng, cần xem xét thận trọng trường hợp nhà trường đã hoàn trả một khoản tiền nhưng Ban đại diện vẫn tổ chức bình chọn để quyết định giữ lại hay hoàn trả. Một cuộc bình chọn trên mạng xã hội, dù có nhiều người tham gia, không thể thay thế căn cứ pháp luật và không thể tự động hợp thức hóa khoản thu không đúng quy định.

“Cơ quan quản lý cần làm rõ khoản tiền đó do ai thu, thu vào thời điểm nào, mục đích gì, thuộc quyền quản lý của chủ thể nào, nhà trường đã hoàn trả cho ai và Ban đại diện dựa vào căn cứ nào để tiếp tục giữ tiền. Nếu đây là khoản phải hoàn trả cho phụ huynh, việc giữ lại không thể chỉ dựa vào ý kiến của đa số mà phải có căn cứ hợp pháp. Quyền lợi của những phụ huynh không đồng ý cũng phải được tôn trọng. Đối với các khoản đóng góp tự nguyện, cần phân biệt rõ giữa việc phụ huynh tự nguyện hỗ trợ một hoạt động hợp pháp với việc Ban đại diện đứng ra thu, giữ và quản lý tiền”, luật sư Cường lý giải.

Chấn chỉnh lạm thu: Ban đại diện phụ huynh không được tự ý thu, giữ tiền

Theo luật sư, quy định đang có hiệu lực, phải xem xét tính chất, mục đích và cách thức thu, chi của từng khoản. Khi Thông tư số 81 có hiệu lực, Ban đại diện phải tuân thủ yêu cầu mới về phương thức hỗ trợ, không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của Ban. Nếu phát hiện dấu hiệu thu trái quy định, ép buộc phụ huynh đóng góp, sử dụng tiền sai mục đích hoặc không thực hiện việc hoàn trả theo nghĩa vụ, cơ quan quản lý giáo dục cần kiểm tra, yêu cầu giải trình, đối chiếu chứng từ và xác định trách nhiệm của những người liên quan.

Tùy hành vi, chủ thể và căn cứ pháp luật áp dụng, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc phải chịu trách nhiệm pháp lý khác nếu đủ điều kiện. Việc xử lý phải dựa trên hành vi đã được xác minh, không nên mặc nhiên kết luận một cá nhân vi phạm chỉ từ thông tin trên mạng xã hội.

“Tôi cho rằng việc tăng cường quản lý thu, chi trong giáo dục phải bắt đầu từ những khoản tiền nhỏ nhất, bởi đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền lợi học sinh và niềm tin của phụ huynh. Nhà trường cần công khai các khoản thu, khoản hoàn trả thuộc trách nhiệm của mình; Ban đại diện phải hoạt động đúng chức năng, không tạo ra nghĩa vụ tài chính trái quy định; cơ quan quản lý giáo dục cần chủ động kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý những vi phạm có căn cứ. Ban đại diện cha mẹ học sinh được thành lập để phối hợp với nhà trường, chứ không phải để tạo thêm gánh nặng tài chính cho gia đình. Mọi hoạt động hỗ trợ phải thực sự tự nguyện, đúng mục đích và minh bạch”, luật sư Cường nhấn mạnh.

Luật sư cũng cho biết thêm, khi quy định mới có hiệu lực, việc không thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của Ban sẽ là yêu cầu pháp lý cần được thực hiện nghiêm túc. Minh bạch tài chính không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là điều kiện để bảo vệ quyền lợi học sinh, củng cố niềm tin giữa phụ huynh và nhà trường, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương và trách nhiệm.